Dodelijke schaamte

De huisarts heeft David al jaren niet gezien. Hij is negenenvijftig jaar, even oud als zijn dokter. David is een oude man. Zijn huid is gerimpeld en uitgedroogd. Zijn schouders hangen en hij staart in de verte. De huisarts oogt gezond en sportief. Hij volgt vol enthousiasme nascholingscursussen. Onlangs een over burnout.
Geen wonder dat hij er zo slecht uitziet, denkt de huisarts als David vertelt dat hij de laatste tijd zijn werk niet meer aankan. Vanaf zijn veertiende heeft hij zich langzaam opgewerkt van magazijnmedewerker tot chef. Hij heeft veel en zwaar moeten tillen. Hij kon altijd goed met de jongens opschieten. De laatste maanden gaat dat echter steeds minder. Hij is prikkelbaar en kan de radio niet verdragen. Hij vergeet soms met welke factuur hij bezig is. De letters zwemmen dikwijls voor zijn ogen. Hij kan niet overweg met het nieuwe computersysteem. Misschien is hij wel te oud om te leren. David ontkent verdere lichamelijke klachten.
De dokter denkt dat David overspannen is: jarenlang dezelfde werkplek, geen kansen op promotie of een andere baan, ongevraagde veranderingen opgedrongen gekregen. En ja, je flexibiliteit neemt ook af naarmate je ouder wordt. De dokter herkent er wel wat in.
Jammer dat Davids vrouw niet meegegaan is naar de arts. Ze heeft het gevoel dat er iets niet klopt. Tot een half jaar geleden was David een fleurige en breed geïnteresseerde man. Nu is hij een chagrijn. Hij was altijd actief. Hij rookte wel teveel, maar daarnaast was hij graag buiten en wandelde veel. Nu komt hij zijn stoel niet meer uit. En dan die toestand laatst. Ze waren een dagje uit. Zij was een winkel ingelopen. Een trui bekijken. Toen ze buitenkwam stond David daar. Zijn handen voor zijn ogen, huilend, mompelend: waar ben ik, waar ben ik. Hij greep haar beet, met grote angstogen, als was ze een reddingsboei. Snel herstelde hij zich en probeerde te doen of er niets gebeurd was. Ze is heel bezorgd. Hij wil er niks over horen. Hij schaamt zich. Dus drinkt zij koffie bij een vriendin terwijl David met de dokter praat.
Hij gaat tevreden naar huis. Een paar weekjes uitrusten en dan maar eens weer kijken.

Het gaat niet over. Het wordt erger. De zeurende hoofdpijn waarmee hij opstaat, neemt toe. Hij kan geen krant meer lezen. Ligt het liefst in bed. Zijn vrouw heeft de huisarts gebeld. Die vertelt dat verergering in het begin er soms bijhoort. Hij legt een receptje klaar voor stemmingsverbeterende pilletjes. Het duurt een paar weken voordat die gaan werken. Dan nog maar eens contact opnemen.
Vier weken later vraagt Davids vrouw een huisbezoek aan. David is gevallen en maakte rare stuiptrekkingen. Ze schrok zich dood. Sinds hij bijkwam, praat hij raar. De dokter vloekt binnensmonds en belt een ambulance.
David heeft kankeruitzaaiing in zijn hoofd. Een week later is hij dood.

Niet alles wat burnout lijkt, is dat ook. Ook voor artsen is het onderscheid niet altijd te maken. Jammer genoeg is dat nooit helemaal te voorkomen. Je kunt de dokter echter wel helpen om de kans op missers te verkleinen. Houdt geen dingen achter uit angst of schaamte. Zeg het ook als je denkt dat je arts er naast zit. De dokter is deskundig op zijn vakgebied, maar jij bent deskundig op het gebied van het ervaren van je klachten.
Het meebrengen van iemand die je na staat kan ook helpen. Niet alleen als steun, maar ook omdat die soms andere dingen bemerkt heeft dan jezelf.
Wacht niet te lang af als klachten veranderen op een onverwachte manier: laat ze opnieuw aan de arts zien en spreek je ongerustheid uit. David zou ook dan niet beter geworden zijn, maar veel mensen hebben kwalen die wel genezen kunnen worden als men er op tijd bij is.