Gelegenheidsaanval

Vraag: Sinds dit voorjaar ben ik overspannen. Aanvankelijk kon ik daaraan door familieomstandigheden niet toegeven.Daarna heb ik tijdens een fietstochtje een behoorlijke epileptische aanval gekregen en belandde in het ziekenhuis. Ze noemden het een gelegenheidsaanval. Ik heb verder nooit last gehad van epilepsie.
Komt dit vaker voor en kan zich dit herhalen?

antwoord: In het zenuwstelsel worden voortdurend boodschappen uitgewisseld tussen allerlei gebieden. Voor een deel gebeurt dit chemisch, via hormonen of neurotransmitters ( boodschapperstoffen). Een deel van het drukke informatieverkeer bestaat echter uit miniscule stroompjes langs de uitlopers van zenuwcellen. Bij een epileptische aanval gaat er iets mis in dit subtiele systeem: een gebied in de hersenen gaat niet langer cel voor cel de keurig afgepaste hoeveelheid electriciteit vervoeren om de juiste boodschap over te brengen, maar gaat en bloc en in het wilde weg stroompjes afvuren. Hierdoor raken steeds meer hersencellen van slag en gaan meedoen aan deze wilde staking. Het lichaam raakt als het ware stuurloos, allerlei lichaamsfuncties werken niet meer naar behoren. Spieren krijgen tegenstrijdige boodschappen en spannen dus aan en verslappen zonder dat een zinvolle beweging ontstaat. Mensen kunnen op hun tong bijten, de plas laten lopen… Vaak houdt het pas op als degene die een aanval heeft het bewustzijn verliest of als er met medicijnen wordt ingegrepen.
Iedereen kan in principe een epileptische aanval krijgen (bij electroshock therapie wordt deze zelfs doelbewust opgewekt). De ene persoon is er echter veel gevoeliger voor dan de andere. Om echt een aanval te krijgen moet een bepaalde, individuele prikkeldrempel overschreden worden. Deze drempel verschilt niet alleen per persoon, maar kan ook binnen de persoon nog verschillen. Stress (overspannenheid!), doorwaakte nachten en gebruik van amfetaminen (speed) zijn voorbeelden van drempelverlagers. Sommige mensen krijgen het als ze langs een rij met bomen rijden of in stroboscooplicht kijken (Hert knipperlicht in de disco, waarbij alle bewegingen een vertraagde film lijken). Als je opeens na een aantal maanden of langer stopt met het dagelijks drinken van een aardige hoeveelheid alcohol of gebruiken van kalmerings- of slaaptabletten kan je een gelegenheidsinsult krijgen.
Voor de vragensteller is belangrijk dat ze haar overspannenheid nu wel serieus gaat nemen, dat ze een beter evenwicht tussen rust en activiteit opbouwt, ontspanning zoekt, voldoende nachtrust krijgt en voorzichtig is met alcohol en medicijnen uit de benzodiazepinengroep. Ze heeft blijkbaar van nature een vrij lage prikkeldrempel maar kan deze binnen haar eigen grenzen wel proberen zo hoog te houden dat er geen nieuwe aanval hoeft te komen.
NB: ook hersenziektes en ongelukken waarbij het hoofd betrokken was kunnen epileptische aanvallen uitlokken. Dan is het geen gelegenheidsinsult. Daarom is het wel altijd verstandig als je een aanval krijgt uit te laten zoeken wat de oorzaak is. Bij vragenstelster was dat al gebeurd.