Onomkeerbaar letsel door chronische stress?

Kan chronische stress bepaalde onomkeerbare zaken teweegbrengen in het zenuwstelsel, waardoor permanente vage klachten ontstaan?

Is er een weg naar herstel mogelijk?

Een genuanceerd antwoord, want deels zijn de effecten herstelbaar en voor een deel niet. Chronische stress kan leiden tot allerlei kwalen en ziektes zoals duizeligheid, overmatig zweten, aantasting van het immuunsysteem, hart- en vaatziekten, maagdarmklachten, spastische darm, infecties, nek- en rugklachten en gewichtsschommelingen. De invloed van het autonome zenuwstelsel op deze klachten is groot. Het autonome zenuwstelsel bestaat uit twee delen: de sympaticus en de parasympaticus. De sympaticus bereidt ons lichaam voor op actie, zorgt dat het gaspedaal wordt ingetrapt. De parasympaticus zorgt voor ontspanning, herstel en rust. Vrijwel iedereen die lijdt aan chronische stress trapt het gaspedaal te hard in, terwijl de rem niet goed functioneert. Op twee manieren kun je de ontregeling aanpakken: door beter met stressvolle situaties om te gaan en door je beter te leren ontspannen. Zie bijvoorbeeld het boek Antistress in 366 dagen van Carien Karsten en Gerard Smit voor tips en oefeningen.

Door de neurohormonale ontregeling die chronische stress veroorzaakt kan een orgaan in de hersenen, de hippocampus, in omvang afnemen. Een paar jaar geleden is aangetoond dat deze ook in volume kan toenemen (onderzoek naar Londense taxichauffeurs wees uit dat het volume toenam door het inprenten van de ingewikkelde stadsplattegrond). Dus ook dat is goed nieuws.

Wat natuurlijk wel speelt is dat chronische stress kan leiden tot diabetes, hart- en vaatziekten en verminderde weerstand tegen ziektes. Die effecten zijn niet onomkeerbaar, maar dan hebben we het terrein van de vage klachten wel verlaten.