Zo werk je met VSDT

Om een diepgewortelde angst te overwinnen moet je een metamorfose ondergaan, schrijft Haruki Murakami in zijn laatste roman De moord op Commendatore. Dat herkent denk ik iedere therapeut. In dat licht zou je EMDR als een snelweg naar verandering kunnen zien. Je helpt mensen om anders tegen hun angsten aan te kijken door een vast patroon van associaties te doorbreken, waardoor die angsten minder greep op ze hebben. 

Dát behalve EMDR ook de zogenoemde Visual Schema Displacement Therapy(VSDT) herinneringen kan desensitiseren is onlangs aangetoond door Suzy Matthijssen en Ad de Jongh in een experimentele studie bij studenten.  

Hierbij mijn versie van VSDT, gebaseerd op het onlangs verschenen artikel van Matthijssen, De Jongh et al (2018). 

Plezierpunt

Je vraagt de cliënt op iets leuks te focussen wat tegenovergesteld is aan datgene waar je last van hebt. Bijvoorbeeld: onlangs behandelde ik een cliënt die heel erg last had van haar ex. Ze moest met hem overleggen over hun kinderen, maar blokkeerde door angst en boosheid. Ik vroeg haar naar de leukste ervaring die ze met hem had meegemaakt. Dat was tijdens een skivakantie. 

Vervolgens sta je op een afstand van ongeveer 1.25 m voor je cliënt en maak je met je hand (of met een horloge in je hand) een cirkel van ongeveer 1,5 m. Op welk punt van de cirkel voelt de cliënt de meeste vrolijkheid als ze denkt aan de vrolijke ervaring? Mijn cliënt gebruikte als sleutelwoord ‘skivakantie’ en gaf ergens boven in de cirkel een punt aan. Hoe vrolijk maakt dat punt haar op een schaal van 0-10, met 0 niet vrolijk en 10 zo vrolijk als het maar zijn kan? Matthijssen en De Jongh maken hiervan: hoe groot is de neiging om te lachen? Voor mijn cliënt was dat een 8.

Traumapunt

Traumapunt

Dezelfde procedure pas je toe op de nare gebeurtenis. Bij deze cliënt was dit een heel naar gesprek met haar ex waar ze elkaar bijna waren aangevlogen. De cliënt geeft nu op de cirkel het traumapunt aan. Ook daarvan geeft de cliënt aan hoe naar het is om ernaar te kijken van 0-10, waarbij 0 helemaal niet naar en 10 zo naar als het maar kan zijn. Mijn cliënt gaf dit traumapunt ook een 8. 

Dan leg je als therapeut uit wat je gaat doen. 

Vervolgens beweeg je snel je vingers van het traumapunt naar het plezierpunt terwijl je ‘Woosh!’ roept en daarna ‘knipper knipper, ogen dichtknijpen en twee keer ademhalen’. Je kunt dan ook nog het vrolijke woord herhalen. In dit geval deed ik dat ik ging van focus op de akelige gebeurtenis naar ‘skivakantie’. Dat doe je een paar maal. Wat komt erop? Vervolgens herhaal je de snelle beweging tot de SUD 0 is. En dat is het. Bij mijn cliënt was de emotie van de nare gebeurtenis snel verdwenen. Ze merkt dat ze veel beter met haar ex kan omgaan en herinnert zichzelf af en toe aan ‘skivakantie’ als ze boos of geïrriteerd begint te worden. 

De VSDT is als Visual Codingontwikkeld door het Engelse televisie-echtpaar Speakman. Op YouTube kun je zien hoe ze werken. De resultaten zijn – om het voorzichtig uit te drukken – verbluffend. Of dat nu komt door zelfsuggestie, door de ontspannen en creatieve sfeer die zo’n experimentele werkwijze oproept, of door een of ander neurobiologisch proces (massieve belasting werkgeheugen), geen idee. Maar dat veel mensen zich er verrassend goed door geholpen voelen staat vast.

Ik paste de methode voor het eerst toe bij iemand die 30 jaar geleden een boottocht had meegemaakt waarbij de passagiers door een plotseling opstekende storm van boord gespoeld dreigden te worden, wetende dat er te weinig reddingsloepen aan boord waren en onvoldoende reddingsvesten. 

“Je hebt toch niets in mijn water gedaan?”, zei de patiënte na afloop. Als ze zich nu verbeeldde in het noodweer op die boot te zitten, riep dat helemaal geen angst meer op. “Ik zit er wel, maar kan rustig om me heen kijken. Ik voel geen spanning meer.” VSDT heeft geen procedure voor het installeren van een Future Template, wel heeft ze de aanstaande tocht gevisualiseerd met hetzelfde gevoel als na afronding van de VSDT. Nadien maakte ze daadwerkelijk in Thailand een boottocht, waarbij ze in zwaar weer belandde. De paniek bleef uit, ze kon goed in het hier-en-nu blijven. 

Iemand anders die ik met VSDT behandelde, had binnen twee weken haar vader en haar geliefde hond verloren en kon het verdriet hierover moeilijk aan. In eerste instantie wilde ik haar met EMDR behandelen, omdat ik in dit geval VSDT wat te frivool vond. Dat verliep moeizaam, de SUD ging niet naar 0. Dan toch maar VSDT. Ze vond het een geweldige ervaring. En weg waren alle akelige door schuldgevoel veroorzaakte emoties. 

Iemand die last had van podiumangst vond VSDT heel goed werken. Maar die koos een tweede keer toch voor EMDR, omdat er bij hem dan meer associaties naar boven kwamen, waardoor hij meer inzicht kreeg in zijn problemen. Met de ‘Woosh!’ was de angst in een keer weggevaagd, zei hij. Fijn, maar het gaf geen inzicht. 

Bij een ander met een seksueel trauma werkte EMDR beter dan VSDT, omdat het deze patiënte niet lukte om binnen de cirkel een plek aan te wijzen waarbij het ervaren trauma meer of minder sterk werd ervaren.

Bij een patiënte die leed onder een akelige pestervaring, was de VSDT effectief. Ook zij had bij mij eerder EMDR gehad en kon het goed vergelijken. Ze voelde zich door beide methodes even goed geholpen, maar gaf wel aan dat het bij VSDT sneller ging en dat haar hoofd er ‘leeg’ van werd. Daar moest ze even aan wennen. 

Iemand die doodsangsten uitstond voor een auditie had zoveel baat bij VSDT, dat hij én de auditie won en klaar was met de behandeling. Ook een writer’s blockverdween met deze methode als sneeuw voor de zon.  

Het is nu nog wachten op de resultaten naar de effectiviteit van VSDT bij patiënten met PTSS. 

Matthijssen, S.J.M.A. et al, Effects of “Visual Schema Displacement Therapy” (VSDT), an abbreviated EMDR protocol and a control condition on emotionality and vividness of aversive memories: two critical analogue studies,  Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 2018. 

Vorig bericht
Drank is het probleem niet, craving wel
Volgend bericht
Waar ligt de barrière voor een carrière? Millennials over hun kansen en bedreigingen

Gerelateerde berichten

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Fill out this field
Fill out this field
Geef een geldig e-mailadres op.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Menu