Wat als je baas een narcist is, zoals president Trump vaak wordt genoemd? Als werknemer heb je geen afzettingsprocedure tot je beschikking.

John Gartner, vrijgevestigd psycholoog te Baltimore en New York, verzamelde meer dan 23.000 handtekeningen van vakgenoten die daarmee zijn petitie ondertekenden waarin staat dat president Trump lijdt aan een ernstige psychiatrische stoornis. Trump zou namelijk een gevaarlijke narcist zijn, die ook nog eens antisociaal en paranoïde is. Volgens Gartner maakt zijn persoonlijkheidsstoornis Trump psychologisch incompetent om zijn taken en verplichtingen te vervullen als president van de VS.

Gartner komt met opzet niet met een morele, maar met een psychiatrische diagnose. Zo’n stoornis zou namelijk een reden kunnen zijn om de president af te zetten. Binnen organisaties worden leidinggevenden ook vaak weggezet als narcist, en niet zonder reden. Narcisten zijn volgens managementgoeroe en psychoanalyticus Manfred Kets de Vries oververtegenwoordigd onder leidinggevenden. De narcistische leidinggevende lijdt aan een opgeblazen ego, voelt zich superieur aan anderen en heeft behoefte aan bewondering.

Wat als je baas een narcist is, zoals president Trump vaak wordt genoemd?

Hij manipuleert en kleineert anderen en sluit anderen uit. Hij omringt zich met jaknikkers, kan niet tegen kritiek, en wil zijn eigen macht en prestige vergroten in plaats van zich verantwoordelijk te voelen voor de onderneming. De stoornis maakt hem of haar grillig en onstabiel. De narcist is een ongeleid projectiel. Dit alles ondermijnt sociale relaties, er is geen empathie of intimiteit.

Herkenbaar? Vast wel. Zelfs zo herkenbaar dat het te pas en te onpas wordt gebruikt.

Als een stel ruzie heeft, noemt de een de ander al snel een narcist. Alle reden om te scheiden. Sommige psychologen schrijven de hele millenniumgeneratie af als narcist. Daarom zijn al die jongeren zo snel burn-out: ze zijn geen tegenslag gewend, ze worden altijd maar bewonderd door hun ouders.

In werkelijkheid lijdt slechts 1 procent van de bevolking aan een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Wel hebben we allemaal narcistische trekken. Maar dat kan geen kwaad. Het is zelfs wel gezond. We zien onszelf daardoor door een roze bril. Dat voelt prettig. Je bent een beetje speciaal. Maar met zo’n narcistisch trekje heb je nog geen persoonlijkheidsstoornis narcisme.

Of je leidinggevende echt een narcist is, of alleen trekjes daarvan vertoont, in beide gevallen schiet je er weinig mee op om die typering te gebruiken. De man of vrouw zal – zolang de resultaten gunstig zijn – er niet om worden ontslagen. Het is niet mogelijk als personeel een afzettingsprocedure te organiseren. Bovendien is het personeel meestal verdeeld over de narcistische leidinggevende. Sommigen laten over zich lopen en bewonderen, de critici vrezen voor hun baan, en laten daarom niets horen.

Het psychiatrisch typeren van de leidinggevende legt de schuld bij de ander en ondermijnt daarmee de persoonlijke effectiviteit. Je hoeft je eigen aandeel niet onder de loep te nemen, de ander is toch gestoord. Een morele veroordeling is vaak effectiever. Als je de ander als slecht ziet voor de organisatie, ben je misschien meer geneigd naar effectieve manieren te zoeken om de organisatie te bevrijden van deze leidinggevende.

Ondertussen kan het geen kwaad om te weten hoe je het best met narcisten kunt omgaan. Geef nooit rechtstreeks kritiek, zeg eerst iets aardigs. Bijvoorbeeld dat je baas een leuke das of tas heeft en pas daarna dat je vermoedt dat hij nog succesvoller is als hij zijn medewerkers niet overvraagt. Maak de werkrelatie psychisch zo veilig mogelijk voor de narcist door duidelijk feedback te geven. En wees je bewust van je eigen normen en waarden en sta daarvoor.

En gebruik humor, al is het alleen al om zelf wat ontspannen te raken. Neem een voorbeeld aan ‘America first, The Netherlands second‘ van Arjen Lubach en probeer de snoeverij van je baas af te troeven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Fill out this field
Fill out this field
Geef een geldig e-mailadres op.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Menu