Er moeten koppen rollen … toch?

Als het minder goed gaat op werk, worden snel schuldigen gezocht. Als je die ontslaat gaat het vast beter, is het idee. Het helpt zelden.

Annelies wordt binnenkort ontslagen als accountmanager van een reclamebureau, omdat er nu al twee klanten hebben geklaagd dat de advertentiecampagnes die het bureau heeft gemaakt niet het gewenste resultaat opleveren. De klanten hebben gezegd dat ze met een ander bureau gaan werken. Dat kan zo niet doorgaan, vindt de baas van het reclamebureau. Annelies had ervoor moeten zorgen dat de vraag van de klant helder op papier kwam, zodat het creatieve team daar een passend product voor kon maken.

Dat is kennelijk niet gelukt, en dus moet Annelies het veld ruimen. Bovendien zijn er nogal wat mensen ziek die met Annelies werken. Ze stelt zich in vergaderingen hard en dominant op en is te weinig steunend. Ook in haar vorige functioneringsgesprek is dit besproken. Ze heeft er coaching voor gekregen, maar het gedrag is niet wezenlijk veranderd. Alle reden dus om Annelies te ontslaan, vindt de baas. Maar of het daarna beter gaat, is de vraag.

Het verschijnsel komt vaker voor: dingen gaan mis – klanten lopen weg, inkomsten dalen, verkoop stagneert – en dat moet stoppen. Mensen ontslaan is dan het makkelijkst. Het lijkt kordaat, maar is vaak kortzichtig. Je doet wel wat, maar pakt de werkelijke problemen niet aan.

Zondebokscenario

We kennen het zondebokscenario uit de sport. Weet het nationale voetbalteam zich niet te kwalificeren voor het EK? Weg met de bondscoach! Ligt de staatssecretaris onder vuur omdat de Belastingdienst haar zaken niet op orde heeft? Vervang de topambtenaren!

Binnen de systeemtherapie wordt zo’n zondebokscenario gezien als een probleembeperkende oplossing. Heeft een kind een gedragsprobleem? Plaats het uit huis. Probleem opgelost. Maar meestal is het kind het probleem niet, maar zijn de problemen van het kind de manifestatie van een ziekmakend gezinspatroon. En dat blijft met zo’n zondebokaanpak gewoon doorzieken.

Dat is ook het geval bij het reclamebureau waar Annelies werkt. Er hoeft niets te veranderen, als Annelies maar weggaat. Zullen de klanten daarna tevreden zijn en alle zieken weer fluitend naar hun werk gaan? Waarschijnlijk niet.

Annelies zelf heeft natuurlijk niets aan dit inzicht. Hooguit kan het haar helpen om in te zien dat ze niet alle schuld bij zichzelf hoeft te zoeken. Dat kan haar ook helpen om te onderhandelen over een goede vertrekregeling. En ze kan met opgeheven hoofd haar netwerk activeren en plannen maken voor de toekomst.

Maar het aanwijzen van een zondebok kan natuurlijk ook een geniale strategie zijn, zoals in het boek Zondebok als beroep (Au bonheur des ogres) van Daniel Pennac. De hoofdpersoon van het boek, Benjamin Malaussène, is speciaal in dienst genomen om alle klagende klanten te woord te staan om vervolgens zichzelf als schuldige aan te wijzen. De klagende klant verlaat dan tevreden de winkel en heeft te doen met die arme Malaussène. Als er een bom ontploft in het warenhuis, is hij opeens de werkelijke verdachte. Dat leidt tot een intense zoektocht van de beroepszondebok naar de werkelijke dader. Je zou dat als een boodschap kunnen zien voor iedereen die roept dat er koppen moeten rollen: onderzoek eerst eens wat er werkelijk aan de hand is.

Vorig bericht
Waar gaat het fout bij burn-out?
Volgend bericht
Nachtrust: huilbaby oppakken of laten liggen?

Gerelateerde berichten

No results found

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Fill out this field
Fill out this field
Geef een geldig e-mailadres op.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Menu